Radikalne vehabije na čelu saudijske vanjske politike

  • 20 januar, subota
  • - ABNA

Vehabijski učenjaci konstantno podržavaju kraljevske odluke i istovremeno izdaju fetve, vjerske odluke, kojima verificiraju režimske političke stavove, čineći utjecaj vehabizma u političkim strukturama mnogo značajnijim od puke vjerske institucije u bogatoj kraljevini Saudijske Arabije.

Pored unutrašnje politike, i vanjska politika je pod djelovanjem vehabizma, koji je mnogo utjecajniji od arapskog nacionalizma u saudijskim strukturama moći kao identifikacijski element koji oblikuje shvatanje međunarodnih odnosa u glavama saudijskih političara.

Ovo je bio ključni faktor koji je potaknuo saudijsku državu da finansira otvaranje vjerskih obrazovnih centara čiji je zadatak širenje islamskog načina razmišljanja i šerijata u skladu sa vehabijskim svjetonazorom. Ova ideološka strategija pomaže kraljevstvu da smanji utjecaj drugih velikih islamskih zemalja te da služi kao magnet za okupljanje muslimanskih država. Uporedo sa tim, saudijska strategija nastoji obezglaviti evoluciju bilo kakvog vjerskog pokreta otpora Zapadu, a posebno SAD-u, glavnom savezniku Rijada.

Saudijska vanjska politika, uz podršku vehabizma, počiva na sljedećim ciljevima:

- ostvarivanje liderske pozicije u muslimanskom svijetu, sa specijalnim fokusom na arapske zemlje

- ujedinjavanje arapskih zemalja pod jednu zastavu i nastojanje da doprinesu interesima kraljevstva

- promocija vehabizma i spriječavanje širenja iranskog utjecaja i principa Islamske Revolucije u muslimanskom svijetu, te zadržavanje statusa quo

Ovdje se dolazi do pitanja: kakva je funkcija vehabizma kod saudijskih vladara?

Ovo su neke od tih funkcija i namjena:

1. Formiranje tekfirijskih vehabističkih radikalnih grupa u muslimanskom svijetu

Mnogi analitičari se slažu u zaključku da podrška Rijada tekfirijskim odnosno terorističkim grupama u regiji Bliskog Istoka služi interesima i političkim ciljevima kraljevstva. Naprimjer, u Pakistanu za vrijeme vladavine predsjednika Muhammada Zia-ul-Haqa tokom 1980-ih saudijska podrška Talibanima je dosegnula vrhunac. Istovremeno, lideri iz Rijada su postavili tada temelje za širenje radikalne ideologije koja je izrodila niz fundamentalističkih grupa.

Saudijska Arabija ponudila je direktnu i indirektnu pomoć grupama u Pakistanu koji bi služili interesima kraljevstva u regiji. Ali Pakistan nije jedina zemlja u kojoj su Saudijci djelovali. Naprimjer u Iraku, vladine snage koje su potiskivale terorističke grupe su širom zemlje otkrile saudijska vozila koja su teroristi koristili. Takva otkrića, koja su jasan dokaz saudijskog miješanja u unutrašnje probleme drugih zemalja, su postala svakodnevnica kako u Iraku tako i u Siriji. Pored toga, vladine vojne snage u Iraku i Siriji zaplijenile su na desetine konvoja koji su prevozili oružje, municiju, hranu i druge materijale za teroriste, a svugdje su bili znaci da roba potiče iz Saudijske Arabije.

2. Šiitofobija i napad na šiitske lidere

Označavajući ih kao otpadnike od vjere, saudijske vehabije i selefije predstavljaju najveću prijetnju za šiite širom svijeta. Vehabijski učenjaci ne priznaju šiite kao muslimane, tvrdeći da šiitski principi vjere su jednaki sa ateizmom.

- Šiiti su drugačija vjera od islama. Kao što je nemoguće da se suniti slože u vjeri sa jevrejima i kršćanima, tako se ne mogu složiti ni sa rafidijama – kazao je veliki muftija Saudijske Arabije Abd al-Aziz ibn Baz o šiitima nazivajući drugu najveću skupinu islamskog svijeta kao rafidije, odnosno heretike – otpadnike od vjere.

Mnogi vehabijski učenjaci su dopustili upotrebu sile i nasilja protiv šiita koje žele preobratiti ili ih ubiti. Vehabijski učenjaci također podržavaju i kampanje kojima se nastoji suzbiti utjecaj šiitskih učenjaka, pa čak i planove da ih se ubije. Tako su saudijske vlasti 2012. uhapsile šejha Nimr Baqr al-Nimra, poznatog šiitskog učenjaka, kada su se desili antivladini protesti 2012. godine u istočnim pokrajinama Saudijske Arabije. U oktobru 2014, on je osuđen na smrt za ugrožavanje nacionalne sigurnosti. Javno je pogubljen odsijecanjem glave 2. januara 2016. godine.

Poznati britanski list The Economist je u svom izvještaju iz tog perioda naveo da je osuda i pogubljenje šejha al-Nimra posljedica njegove borbe za prava šiitske manjine ali i osuda represiji kojoj je izložen veliki broj sunita. The Economist je također kazao da je šejh u svojim govorima pozivao i sunite te branio njihova prava, a da je svojim pristalicama uvijek govorio da na okupljanjima i protestima nikada ne koriste silu i da sve mora proći u miru.

Isti problemi zadesili su i šejha Ibrahima Zakzakya iz Nigerije kao i šejha Isa Qassima iz Bahrejna. Mnogi analitičari tvrde da je direktna umiješanost Saudijske Arabije posljedica represija i pritisaka koje vlade Nigerije i Bahrejna vrše nad ovim šiitskim liderima.

3. Podilaženje SAD-u kroz održavanje statusa quo

Oslanjanjem na vehabijske principe, saudijski režim će u velikoj mjeri biti involviran u regionalne događaje. Region stoga i dalje može očekivati miješanje Rijada kroz nastavak politike konfrontacije sa iranskim blokom koji nastoji oslabiti američki utjecaj u regiji.

Politika Rijada je kompatibilna sa politikom SAD-a. Ustvari, SAD u nekoj mjeri i komanduje vehabijskim elementima koji se bore protiv modernog načina razmišljanja i uništavaju nezavisne zemlje zbog interesa SAD-a.




Top